درباره کایزن و نگرش سیستمی

پیش از این در مورد مفاهیم اجرایی و عملی کایزن نوشتیم. ( مفهوم اساسی کایزن در اجرا )
اکنون می خواهم نگاهی داشته باشم به تاثیر نگرش سیستمی در پیاده سازی کایزن.
دانستیم که کایزن یعنی بهبود. به همین سادگی !
گرچه به قول مدیر شرکت تویوتا  * مشکل اصلی در کایزن ، یافتن مشکلهاست اما شاید برای صنایع کشور ما اینگونه نباشد.
در بسیاری از صنایع ما ، مشکل آشکار است و حتی به قول یکی از تحلیلگران سیستم :
« یافتن مشکل ها تخصص نمی خواهد ، شعور می خواد ! »

در واقع تشخیص تاکتیکی مشکلات یک موضوع است و درک جایگاه سیستمی این مشکل موضوع دیگری است. منظورمان از جایگاه سیستمی مشکل یعنی کشف اینکه مشکل زاییده چه عواملی است و چه علایمی را نشان می دهد. اینجا نیازمند تشخیص و تفکیک میان علایم ظاهری مشکل و ریشه ها و علتهای پدید آورنده مشکل هستیم.

که این خود نیازمند آشنایی با نگرش سیستمی است.
مشکل را هم اینگونه تعریف می کنیم : « چیزی که نباید باشد ولی هست ؛ یا باید باشد ولی نیست. »
در واقع هر مشکل ناشی از یک کمبود و یا یک تداخل است.
در نتیجه حل مشکلها و بهبود تدریجی (اجرای کایزن ) در سازمان (خواه تولیدی خواه خدماتی ) نیازمند نگرش سیستمی است.
منظور از نگرش سیستمی هم سخنرانی ها و دسته بندی های موهومی و مجازی نیست. بلکه منظورمان توجه به اصولی همچون :

• روابط پیش نیازی
• عکس العمل های انسانی کارکنان (مقاوت ها و کارشکنی ها)
• اولویت بندی مشکلات از نظر اهمیت و سطح سیستمی
• و سر انجام برخورد با ریشه ها و نه نشانه های ظاهری مشکل است.

از آنجا که کایزن توام با جلب مشارکت کارکنان و بهبود مستمر کیفیت است لذا خود به خود با تحلیل سیستمها و نگرش سیستمی پیوند می‌خورد. و ابزارهایی چون سیستم پیشنهادات ؛ TQM یا مدیریت فراگیر کیفیت در صورتی میتوانند موثر واقع شوند که با نگرش و دیگاه سیستمی (جامع ) بکار روند.
دست آخر به این نکته بسنده می کنم که هنگام بررسی هر موضوع چهار دیدگاه زیر را پیاپی مرد توجه قرار دهید:

• جامع نگری (توجه به آن پدیده و محیط و شرایط خاص آن )
• مانع نگری ( توجه فقط به آن پدیده و زدودن تاثیر حواشی از مطالعه)
• آسیب شناسی (شناخت آسیب های احتمالی و آنچه میتواند مانع رسیدن به هدف شود)
• حالت ایده آل ( شناخت و آگاهی از وضعیت مطلوب در حالت ایده آل یا همان چیزی که در بهترین حالت باید باشد)

* رجوع کنید به مصاحبه مدیر شرکت تویوتا در آمریکا درباره اجرای کایزن در آمریکا.
حق استفاده از این نوشته تنها با ذکر نام و درج لینک (پیوند) به این وبلاگ داده می شود.

در همین رابطه :تاریخچه و پیشینه ی کیفیت و مدیریت پروژه در شرایط عدم اطمینان و تورم را هم ببینید.

اجرای کایزن ومقاله  نگرش سیستمی ؛ بهبود مستمر ، تویوتا کايزن کانبان مدیریت ژاپنی و توسعه ایران